Aktualna sieć szkół i przedszkoli Gminy jest efektem transformacji ustrojowej państwa, reformy systemu edukacji, zmian organizacyjnych wynikających z przesłanek społecznych, demograficznych i ekonomicznych jak również realizacji założeń strategii rozwoju oświaty w mieście i gminie Bogatynia na lata 2000-2008 (uchwała Nr XXIX/227/2000 Rady Gminy i Miasta w Bogatyni z dnia 5 grudnia 2000 r.) i strategii rozwoju Gminy i Miasta Bogatynia na lata 2006-2014 (uchwała Nr XXXVI/312/06 Rady Gminy i Miasta w Bogatyni z dnia 4 lipca 2006 r.).
Aktualnie sieć przedszkoli publicznych oraz szkół podstawowych i gimnazjalnych zgodnie z art. 14a i art.17 ustawy o systemie oświaty zostały określone następującymi aktami prawa miejscowego:
- uchwała Nr XVI/125/04 Rady Gminy i Miasta Bogatynia z dnia 20 kwietnia 2004 roku, zmieniona uchwałą Nr XV/104/07 z dnia 13 września 2007 roku, w sprawie ustalenia sieci publicznych przedszkoli i oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych na terenie miasta i gminy Bogatynia,
- uchwała Nr XI/72/07 Rady Gminy i Miasta Bogatynia z dnia 27 kwietnia 2007 roku w sprawie ustalenia sieci szkół podstawowych i gimnazjów oraz granic ich obwodów.
W Gminie funkcjonuje sześć przedszkoli publicznych – pięć na terenie miasta i jedno wiejskie. W miejscowościach gdzie nie ma przedszkoli tj. w Opolnie Zdroju i w Działoszynie funkcjonują oddziały przedszkolne w szkołach podstawowych. W celu upowszechnienia edukacji przedszkolnej oddziały takie zostały utworzone od 1 września 2007 roku również w Publicznej Szkole Podstawowej nr 1 i Zespole Szkół z Oddziałami Integracyjnymi w Bogatyni.
Po wprowadzeniu zmian systemowych wynikających z reformy oświaty jak i zmian wynikających z realizacji lokalnej polityki oświatowej na terenie miasta i gminy funkcjonuje pięć szkół podstawowych, cztery gimnazja – trzy z nich ze względów organizacyjnych i lokalowych połączone są w zespoły szkoły podstawowej i gimnazjum.